Doelgroep

Uit het onderzoek van Rosalijn Haverkamp, maartje van der Pijl en Janine Versteeg heb ik de volgende bruikbare informatie kunnen halen over de doelgroep. Dit is letterlijk gekopieerd uit het onderzoek.

Wat zijn kenmerken van een licht verstandelijke beperking?

In dit onderzoek gebruiken we als maatstaaf voor een licht verstandelijke beperking(LVB) een IQ tussen de 50 en 80. Niet alleen een IQ speelt een rol, ook het sociaal-emotioneel functioneren, de mogelijkheid om te leren en een sociaal netwerk bepalen hoe iemand functioneert(Verdonk, 2011, p.35). Via literatuurstudie is onderzoek gedaan naar de kernmerken van een LVB. Deze kenmerken zijn onderverdeeld in de volgende domeinen:

Cognitief domein:

In het cognitieve domein kunnen de volgende kenmerken voor een LVB worden onderscheiden: bij een LVB is er sprake van een verminderde alertheid en een langzamere reactievermogen. Ook is er een verzwakte kennisverwerking. Het reflecteren op eigen denken en handelen is dan moeilijk. Dit zijn de meta-cognitieve vaardigheden(Verdonk, 2011). Uit onderzoek van De Beer (2011) (geciteerd in Zoon, 2012)is gebleken dat het werkgeheugen bij een LVB beperkt is. Dit betekent dat het onthouden en verwerken van informatie moeilijk is. Daarnaast is organiseren, focussen en impulsen onder controle houden lastig. Hoofd- en bijzaken zijn moeilijk uit elkaar te houden. Ook het plannen en het zien van oorzaken en gevolgen is lastig. Door het beperkte werkgeheugen blijft het taalbegrip en taalgebruik achter, hierdoor wordt lezen bemoeilijkt en is het moeilijk om te begrijpen wat er wordt gezegd. Uit onderzoek van Boertjes en Lever (2007) (geciteerd in zoon, 2012) blijft het denken concreet-gebonden, abstract en hypothetisch denken beperkt, waardoor ervaringen niet worden gegeneraliseerd. Hierdoor kunnen leerervaringen minder goed worden toegepast in andere vergelijkbare situaties.

Emotioneel domein:

In het emotioneel domein kunnen de volgende kenmerken voor een LVB worden onderscheiden: In het onderzoek van De Beer (2011) (Geciteerd in Zoon, 2012) wordt gezegd dat basale emoties bij een LVB wel goed ontwikkeld zijn, maar moeilijk is om te definiëren. Sociaal emotionele vaardigheden die zich pas op latere leeftijd ontwikkelen, zoals empathie, seksualiteit  en geweten zijn daardoor minder goed ontwikkeld. Omdat het geweten beperkt ontwikkelt is, is het lastig om goed en slecht te onderscheiden.

Sociaal domein:

In het sociale domein kunnen de volgende kenmerken voor een LVB worden onderscheiden: Volgens Ten Wolde et al (2006) (geciteerd in Neijmeijer et al 2010)kenmerkt een LVB zich door moeilijkheden in het dagelijks leven en het sociaal functioneren. De zelfzorg is lastig. In sociale situaties is het moeilijk om de situatie te overzien en te begrijpen, hierdoor kost het aangaan en onderhouden van sociale relaties veel moeite. Ook zijn kenmerken van een LVB het ontbreken van sociale vaardigheden, het impulsief reageren en de beïnvloedbaarheid. Volgens de Beer (2011) (geciteerd in Zoon, 2012) ligt de focus bij een LVB op letterlijk gesproken en negatieve informatie. Ook zijn er minder assertieve oplossingsvaardigheden, waardoor een probleemsituatie vaker met agressie of passief gedrag wordt opgelost. Een negatief gevolg hiervan is minder acceptatie en afwijzingen door de omgeving. Bij mensen met een LVB is er vaak het gevoel van falen, omdat er wordt ervaren dat ze minder gepresteerd dan hun omgeving en door overschatting van hun omgeving en henzelf(Verdonk, 2011). Deze zelfoverschatting komt door de beperkte zelfreflectie(Zoon,2012). Dit gevoel van falen kan er toe leiden dat er een negatief zelfbeeld ontstaat en aangeleerde hulpeloosheid. De maatschappelijke reactie hierop is onverschilligheid, verwaarlozing, stigmatisering en sociaal isolement(Verdonk, 2011)

Disharmonische domein:

Met disharmonisch word bedoelt dat verschillende ontwikkelingsgebieden niet parallel verlopen. Dit kan ook een verschil aanduiden tussen hoe iemand zich voordoet en zijn mogelijkheden, hierdoor kan de omgeving verkeerde verwachtingen hebben. Dit maakt het dat bij een LVB er een grote kans is om overvraagd te worden door de omgeving(Verdonk, 2011).

Risicofactoren

Door de hierboven genoemde kenmerken zijn mensen met een LVB een kwetsbare groep Risicofactoren volgens Verdonk (2011) voor een LVB zijn:

·       Een zwakke lichamelijke gezondheid

·       Psychische problemen; stress, depressie, eenzaamheid, angst et cetera

·       Laag geschoold

·       Problemen met het vinden van werk

·       Lager inkomen

·       Problemen met het vinden van huisvestiging

·       Uithuisplaatsing van kinderen

·       Minder vriendschappen

·       Criminaliteit en weinig rechten in contact met politie en justitie

Daarnaast ziet Zoon(2012) een vergrote kans op misbruik van alcohol en drugs bij mensen met een LVB.